در مکتب ها و اندیشه ها همواره مرزی وجود داشته است .این مرز خطی فرضی است که موقعیت فرد را نسبت به آن ایدئولوژی تعیین می‌کند .
هر فردی می‌تواند سه موضع را اتخاذ کند .

کفر :هر فردی که نسبت به مکتبی و یا اندیشه‌ای کاملا بی اعتقاد باشد در آن مکتب به او کافر می‌گویند .اگر چه خود کفر به درجاتی تقسیم می‌شود که صحبت از آن مجالی دیگر را می‌طلبد.

یقین :شاید بهتر است بگوییم معتقد بود ،زیرا یقین درجه متعالی اعتقاد است .یعنی فردی که بروی خط جدا کننده افراد بر اساس موضع گیری نسبت به آن عقیده قرار دارد که البته شاید از منظر دیگر این خط خود بسیار وسیع و عریض باشد بدین مفهوم که معتقد بودن هم درجاتی متعدد دارد .

اما یکی از مباحثی که بسیار از اوقات فکرم را مشغول می‌کند مرحله‌ای است که فرد به یقیین رسیده و یا شاید فکر می‌کند که یقیین پیدا کرده است .ممکن است این درجه خود نوعی کفر باشد و یا طی کردن مسیر تکامل در اندیشه‌ای به غلط .

گاهی نیز این دسته از پیروان را افراد تند رو و یا رادیکال می‌نامند .
اگر بخواهیم برای این حالت اسمی انتخاب کنیم که بتواند بیان کننده و زیبنده آن باشد کمی کارمان سخت می‌شود .فرا دین و یا شاید چیزی در این مایه‌ها .

تصور کنید فردی را که بعد از سالیان تحقیق و بررسی در مکتبی به درجه‌ای میرسد که خود حکم صادر می‌کند و اشراف کامل بر تمامی گفته‌ها و تمامی تئوری‌های مکتب دارد .درست در همین جاست که خط یقیین همانند  مویی نازک می‌شود و فرد با وزش نسیمی محتمل به آن سوی یقیین پرت می‌شود.

به نظر من این حالت زمانی اتفاق می‌افتد که یا ایدئولوژی یا اندیشه ضعف دارد و یا فرد بدلیل توجیه نشدن و وجود نقطه‌ای تاریک در ذهنش نوعی حالت خصمانه نسبت به آن مکتب می‌گیرد .

شاید یکی از خطرناک ترین حالات بشری همین باشد که فردی کاملا بنیادین و با دلایلی فراوان و مستند خواه درست و یا خبط به جنگ با دین به پا خیزد .

این تغییر به کرات در تاریخ رخ داده است .از تندرو های مسیحی که گاهی به شیطان پرستان تبدیل شدن و گاهی به پاپ هایی با تفکرات ضد مسیحی ، یهودی هایی که به جز نام چیزی جز موسی را به خاطر نیاوردن تا مسلمانان تندرو و حتی افرادی که در مکتب‌های کوچک همه و همه در شرایطی قرار می‌گیرند که شاید غرور و یا شاید هم منفعت آن را از ایمان آورندگان به دشمنان قسم خورده تبدیل می‌کند که در برخی مواقع فرد به آن خیال است که را خود درست است نه مسیر بقیه افراد هر چند در اقلیت باشد .